Het kunstwerk had ruim vijftig jaar in Presikhaaf gestaan toen het met sloop werd bedreigd. Met het verdwijnen van herkenbare elementen uit hun jeugd — samen met de woningen waarin ze waren opgegroeid — stelden de drie jonge leden van P1 zich een urgente vraag: van wie is deze buurt eigenlijk? En wie beslist over wat blijft en wat verdwijnt?
Met deze interventie eisten de drie zeggenschap over hun eigen leefomgeving. Ze claimden niet alleen eigenaarschap over de plek waar ze waren opgegroeid, maar ook ruimte voor hun verhalen en ervaringen binnen het bredere kader van het Nederlandse nationale erfgoed.
“Het acht meter hoge stalen beeld hebben we met een kraan uit Presikhaaf getild en op een vrachtwagen geladen. Diezelfde dag reden we na sluitingstijd in een treintje van auto’s en vrachtwagens het museum binnen.”
— Sara Amraoui
Het collectief omzeilde bewust de deskundigen en besluitvormers van het museum. De instemming van de directeur (“We doen het guerilla-stijl!”) was voldoende om de operatie uit te voeren. Van de medewerkers werd alleen de beveiliging vlak voor aankomst geïnformeerd.
#beeldenpark_presikhaaf
De verplaatsing van Abstract Object vond plaats binnen het project #thisisprikko X #beeldenpark_presikhaaf, en werd geïnitieerd en begeleid door Ikram El Messaoudi, in dialoog met Sara Amraoui, Zainab Amraoui en Nabil Zahti. Claudia Schouten (#beeldenpark_presikhaaf) maakte de jongeren nieuwsgierig naar de verhalen achter de publieke kunstwerken in hun wijk. Zij ontwikkelden onder begeleiding van Ikram en Claudia een podcastroute langs verschillende werken in Presikhaaf, waarin naast literatuur onderzoek, persoonlijke ervaringen en observaties centraal stonden.
Eigenaarschap keerde telkens terug: wie beslist over de plaatsing of sloop van kunstwerken? Van wie is de wijk? Zainab Amraoui vatte dit samen in de vraag bij een verdwenen kunstwerk uit haar jeugd: “Want wie vroeg jou?”
Filmvertoning & expertmeeting I
In een filmregistratie van Rick Peters, volgen we Zainab, Sara en Nabil in hun poging om het beeld veilig te stellen binnen het Openluchtmuseum. Tijdens de verplaatsing worden bestaande machtsverhoudingen zichtbaar: wie bepaalt waar het kunstwerk staat? Wie bepaalt wat nationaal erfgoed is?
De eerste vertoning op groot doek vond plaats op 19 december 2022 in Filmhuis Focus Arnhem, tijdens een besloten bijeenkomst met staatssecretaris van Cultuur Gunay Uslu, op uitnodiging van en samen met cultuur- en wijkwethouder Cathelijne Bouwkamp.
In lijn met de woorden van de staatssecretaris tijdens de Huizinga-lezing (2022) stelt P1 dat erfgoed niet passief ondergaan mag worden, maar actieve en creatieve daden vereist. Na de film volgde een gesprek met de junior curatoren over kunst- en cultuurruimtes in Arnhem-Noord, in het bijzonder Presikhaaf 1 (P1).
Hoewel dit niet lukte in Presikhaaf, vond het collectief onderdak in de Rotterdamse wijk Oud-Charlois en werd ze ondersteund door de gemeente. Ze bouwden er een cinema en organiseerden een tweede filmvertoning en expertmeeting naar aanleiding van een nieuwe bedreiging van het kunstwerk.
Rekwisiet
Na het vertrek van de directeur kondigde het Openluchtmuseum aan dat het de sculptuur niet langer wilde behouden. De jonge curatoren kregen twee keuzes: of ze brengen het terug naar Presikhaaf, of ze degraderen het werk tot rekwisiet en plaatsen het ergens anders in het museum, meer bepaald in een deel van het museum geweid aan de periode van de naoorlogse wederopbouw.
Dit is echter moeilijk, aangezien de Grote Weide, waar Abstract Object werd geplaatst, een heel bijzondere symbolische betekenis draagt: het museum werd oorspronkelijk opgericht om het verdwijnende plattelandsleven te behouden. Tijdens het Nationaal Historisch Volksfeest in 1919 bezochten maar liefst 400.000 mensen het museum, velen gekleed in verschillende Nederlandse streekdrachten. Voor deze gelegenheid werden op de Grote Weide drie tien meter hoge schietpalen geplaatst als uiting van Nederlands nationalisme. Na meer dan een eeuw waren de houten palen verrot. In 2021 werd Abstract Object op precies dezelfde plek geplaatst.
Expertmeeting & filmvertoning II
Op 4 oktober 2025 vond de tweede besloten filmvertoning plaats als start van een expertmeeting. Doel van deze bijeenkomst was om samen na te denken hoe Abstract Object voor de komende honderd jaar te behouden op de Grote Weide, zoals de schietpalen ooit een eeuw lang hun betekenis droegen.
De documentaire over de interventie, Abstract Object (1967–2025), is blijvend in ontwikkeling. De film is deels documentair, deels een doorlopend artistiek onderzoek met als centrale vraag: “Wie herschrijft de ongeschreven geschiedenis?” Zo ook is het gesprek over het lot van het kunstwerk met het Openluchtmuseum nog steeds gaande.
